Þessi bók er um bókmerkjasafn Ólafs F. Þar er að finna fjölda íslenskra bókmerkja sem hann safnaði yfir áratuga tímabil. Ólafur fæddist árið 1918 og lést árið 2006. Hann vann lengi sem bókavörður á Lands­bókasafni Íslands en bók­merkjasafn hans er varðveitt þar í dag.

Ég rakst fyrst á bókmerki þegar ég sá merki afa míns í bóka­safni hans og þótti það í raun ekki sérstak­lega merkilegt því ég var það ungur að ég áttaði mig ekki á hversu fallegt eða sérstætt það væri að leggja vinnu og ástríðu í að merkja bækurnar sínar á listrænan og smekk­legan hátt. Það var ekki fyrr en miklu seinna að ég áttaði mig á því að fæstir ættu sitt eigið bókmerki eða sáu tilgang í að eiga slík merki. Bókmerki eru mikilvægur hluti af sjónmenningar­sögu Íslands og því fannst mér nauðsynlegt að kynnast þeim betur og var svo heppinn að fá aðgang að bókmerkjasafninu sem er geymt á Landsbókasafni Íslands.

Ólafur F. Hjartar fæddist árið 1918 á Suðureyri við Súganda­fjörð. Hann var bindindismaður, orgel­leikari og sendi frá sér nokkur rit. Hann lauk kenn­ara­prófi árið 1942 og lærði bókasafnsfræði við School of Librarianship í Lundúnum stuttu eftir seinni heimsstyrjöldina árið 1946. Hann var einn af brautryðjendum bók­vörslu­starfs hér á landi en hann vann sem bókavör­ður á Landsbókasafni Íslands, á árunum 1957–1973. Höfundur bókar og Ólafur eru báðir ættaðir frá Suðureyri við Súgandafjörð og skyldir í fjórða ættlið, gætu þessi blóðtengsl jafnvel út­skýrt söfnunar­áráttu okkar beggja. Ólafur var fróður um bókmerki og hafði einlægan áhuga á að safna þeim.

Ólafur sendi bréf á alla sem hann vissi eða grun­aði að ættu bókmerki og bað um að fá nokkur eintök af merkinu til að geyma á bóka­safninu. Það var sama hvar fólk var staðsett í heim­inum, íslenskir eigendur bókmerkja gátu átt von á bréfi frá Ólafi ef hann komst að því að þeir ættu slík merki. Dæmi í bréfasamskiptum hans er þegar hann sendi bréf á erlend bókasöfn eða háskóla þar sem ísl­enskir nemendur bjuggu. Flest bréfin frá Ólafi innihéldu setninguna „afsakaðu á mér kvabbið“.¹ Bréf hans til prentara landsins voru þó orðuð á annan hátt en bréf til eigenda. Hann leit á það sem einskonar skyldu prentara að skila eintaki af merki sínu í safnið og sættu þeir prent­arar sem gleymt höfðu þessari skyldu sinni skömmum frá Ólafi. Hvort Ólafur hafi haft áhuga á listinni í prentinu, fagurfræði merkj­anna eða áhugi hans á bókum hafi smitast yfir í þetta safn er erfitt að segja. Úr bréfasamskiptum Ólafs var hægt að sjá að gæði bókasafns eiganda voru honum hugleik­in þegar meta átti bókmerkin.

¹ afsakaðu á mér kvabbið þýðir það sama og afsakaðu ónæðið—eða vesenið á mér.

Adam Flint Taylor — Anna Dröfn Ágústsdóttir Atli Hilmarsson — Birna Geirfinnsdóttir Erla S. Árnadóttir — Fraser Muggeridge Gabríel Markan — Hrefna Sigurðardóttir João Linneu — Jóna Hrönn Bolladóttir Landsbókasafn Íslands — Lilja Jónasdóttir Páll Björnsson — Pétur Ástvaldsson Takk fyrir hjálpina.